Profast
Các tin tức bất động sản mới nhất được Profast cập nhật
Trước khi bóng đèn điện do Thomas Edison phát minh làm thay đổi thế giới, Dầu hỏa (Kerosene, ký hiệu là KO - Kerosene Oil) từng là sản phẩm dầu mỏ quan trọng nhất, mang lại ánh sáng cho toàn nhân loại thông qua những chiếc đèn bão. Về mặt hóa học, Dầu hỏa là một hỗn hợp hydrocarbon dễ cháy ở dạng lỏng, thu được từ quá trình chưng cất phân đoạn dầu thô ở nhiệt độ từ 150°C đến 275°C. Cấu trúc phân tử của nó bao gồm các chuỗi carbon từ $C_{10}$ đến $C_{16}$, nằm ở vị trí trung gian giữa phân đoạn xăng (nhẹ hơn) và dầu diesel (nặng hơn).
Đặc điểm nhận dạng vật lý của Dầu hỏa thương mại là chất lỏng trong suốt, không màu hoặc có màu vàng rất nhạt, có mùi đặc trưng nhưng không gắt như xăng. Mặc dù ngày nay, phần lớn sản lượng Kerosene tinh luyện trên thế giới được nâng cấp và pha trộn phụ gia để trở thành Nhiên liệu phản lực (Jet A-1) phục vụ ngành hàng không, nhưng một lượng không nhỏ vẫn được duy trì cung cấp dưới dạng Dầu hỏa dân dụng (Illuminating Kerosene) và Dầu hỏa công nghiệp (Industrial Kerosene) do những đặc tính đốt cháy ưu việt của nó.
Một trong những lý do khiến Dầu hỏa vẫn được ưa chuộng trong các ứng dụng dân sinh là mức độ an toàn phòng cháy chữa cháy vượt trội so với xăng. Xăng có điểm chớp cháy (Flash point) rất thấp, có thể bốc hơi và bắt lửa ngay cả ở nhiệt độ âm (-40°C). Ngược lại, Dầu hỏa có Điểm chớp cháy cốc kín tối thiểu là 38°C (100°F). Ở nhiệt độ phòng thông thường, Dầu hỏa không phát sinh đủ lượng hơi để tạo thành hỗn hợp cháy nổ. Do đó, việc lưu trữ và vận chuyển Dầu hỏa trong các bồn chứa, phuy sắt hay can nhựa nhỏ tại gia đình ít gặp rủi ro cháy nổ bất ngờ hơn rất nhiều so với xăng.
Để đảm bảo hiệu quả sinh nhiệt và an toàn cho sức khỏe người dùng (đặc biệt trong không gian kín), việc cung cấp Dầu hỏa phải tuân thủ nghiêm ngặt Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN 3160:2018). Dưới đây là các chỉ tiêu cốt lõi:
Vì ứng dụng nguyên thủy của Dầu hỏa là để thắp sáng và đun nấu trong nhà, Điểm khói (Smoke Point) là thông số kỹ thuật quan trọng nhất. Thông số này đo lường chiều cao tối đa của ngọn lửa (tính bằng milimet) mà dầu có thể cháy trong một chiếc đèn thử nghiệm tiêu chuẩn trước khi bắt đầu nhả khói đen. Chiều cao ngọn lửa không khói càng lớn, chứng tỏ Dầu hỏa càng sạch, cháy càng hoàn toàn và không tạo muội than. Dầu hỏa chất lượng tốt thường có Smoke Point tối thiểu từ 22 mm đến 25 mm. Nếu nhiên liệu chứa nhiều hợp chất thơm (Aromatics), nó sẽ cháy với ngọn lửa đỏ quạch và sinh ra nhiều khói độc hại.
Khi đốt Dầu hỏa trong các lò sưởi di động (Kerosene heaters) hoặc bếp đun không có ống khói, khí thải sẽ tỏa trực tiếp vào không gian sống. Nếu hàm lượng lưu huỳnh trong dầu cao, nó sẽ sinh ra khí $SO_2$ có mùi hắc, gây ho, khó thở và ngộ độc cho người sử dụng. Do đó, Dầu hỏa dân dụng cao cấp (Premium Kerosene) yêu cầu quá trình khử lưu huỳnh bằng Hydro (Hydrotreating) tại nhà máy lọc dầu để ép hàm lượng lưu huỳnh xuống mức rất thấp, đảm bảo môi trường trong nhà không bị ô nhiễm.
Bài kiểm tra đặc tính cháy (Burning test trong 24 giờ) mô phỏng quá trình sử dụng thực tế. Dầu hỏa đạt chuẩn phải cháy ổn định, không làm cháy rụi bấc đèn (Wick) quá nhanh, và không để lại lớp cặn cứng (crust) trên bấc. Ngoài ra, chỉ tiêu ăn mòn lá đồng (Copper Strip Corrosion) phải đạt loại 1 (Loại tốt nhất), đảm bảo rằng nhiên liệu không chứa các hợp chất axit hoặc lưu huỳnh hoạt tính có thể ăn mòn bồn chứa, van xả hoặc các chi tiết kim loại của bếp lò.
Dù không còn là nguồn thắp sáng chủ đạo, việc cung cấp Dầu hỏa vẫn đóng vai trò là một giải pháp năng lượng "ngách" vô cùng hiệu quả trong nhiều lĩnh vực.
Tại các quốc gia có mùa đông khắc nghiệt (như Nhật Bản, Hàn Quốc, Mỹ, và khu vực miền núi phía Bắc Việt Nam), Dầu hỏa vẫn là một trong những nhiên liệu sưởi ấm phổ biến nhất. Các máy sưởi Dầu hỏa (Kerosene heaters) không cần cắm điện, rất dễ di chuyển và tỏa nhiệt lượng cực mạnh, làm ấm phòng nhanh chóng. Nó là giải pháp dự phòng hoàn hảo khi lưới điện bị cắt do bão tuyết hoặc thiên tai. Đặc biệt, "Dầu hỏa không mùi" (Odorless Kerosene hoặc K-1 Kerosene) được cung cấp với độ tinh khiết cao, gần như không thải ra khói hay mùi khi đốt, rất an toàn cho sinh hoạt trong nhà.
Trong nông nghiệp, Dầu hỏa được sử dụng để cung cấp nhiệt cho các lò sấy nông sản, máy ấp trứng, và lò sấy thuốc lá. Ngọn lửa Dầu hỏa sạch hơn ngọn lửa Dầu FO, nhiệt độ ổn định hơn đốt củi, và chi phí lại rẻ hơn so với dùng điện hay khí gas (LPG) quy mô lớn. Hơn nữa, tại các vùng sâu vùng xa, mạng lưới điện yếu, máy nổ nông nghiệp chạy bằng Dầu hỏa (Kerosene engines) kết hợp máy bơm nước vẫn là một công cụ canh tác đắc lực.
Vượt ra ngoài mục đích đốt sinh nhiệt, Dầu hỏa là một loại dung môi hữu cơ (Solvent) cực kỳ xuất sắc trong công nghiệp. Nhờ khả năng hòa tan chất béo, dầu mỡ mạnh mẽ và tốc độ bay hơi vừa phải, nó được sử dụng rộng rãi để:
Để duy trì chất lượng của sản phẩm trong suốt chuỗi cung ứng, nhà phân phối phải kiểm soát chặt chẽ các yếu tố môi trường tác động đến Dầu hỏa.
Dầu hỏa có màu sắc khá giống với Xăng khoáng và Dầu Diesel. Nếu xe bồn vừa chở xăng xong mà chuyển sang bơm Dầu hỏa không súc rửa kỹ, một lượng xăng nhỏ còn sót lại sẽ làm giảm đột ngột Điểm chớp cháy của Dầu hỏa. Khi đó, Dầu hỏa sẽ bốc hơi và dễ nổ như xăng, gây nguy hiểm chết người cho người sử dụng bếp lò. Ngược lại, nếu Dầu hỏa bị lẫn Dầu Diesel, Điểm khói sẽ bị giảm sút, khi đốt sẽ sinh ra khói đen mù mịt. Do đó, quy tắc quản lý hầm bồn và xe bồn chuyên dụng (Dedicated tanks) là yếu tố sống còn.
Cũng giống như các sản phẩm hóa dầu khác, Dầu hỏa cần được lưu trữ trong bồn kín, để nơi khô ráo, tránh ánh nắng trực tiếp (ánh sáng UV có thể làm dầu ngả màu vàng và tạo keo). Phải thường xuyên xả đáy bồn để loại bỏ lượng nước ngưng tụ do chênh lệch nhiệt độ. Nếu để nước lẫn vào trong Dầu hỏa dùng cho máy sưởi, bấc đèn (wick) sẽ hút nước, làm máy sưởi không thể mồi lửa hoặc cháy với ngọn lửa nổ lách tách rất khó chịu.
